Jezioro było miłym dodatkiem na trasie wycieczki, więc nie poświęciłem mu zbyt wiele uwagi, jednak warto wiedzieć, że jego północnym brzegiem biegnie promenada, zaś południowym - główny szlak rowerowy Tannheimer Tal. Można je podziwiać zatem w trakcie spokojnych spacerów pieszych, można z perspektywy siodełka bądź... ze szczytów Tannheimer Berge, co i ja zamierzałem wkrótce czynić...

W tym celu cofnąłem się znad brzegu jeziora pod kapliczkę, gdzie znajduje się tabliczka wskazująca przebieg szlaku. W przysiółku trudno się zgubić, jest tu dosłownie parę domów mieszkalnych i prawdopodobnie tyle samo hoteli, w tym jeden całkiem duży, zaraz przy brzegu Haldensee. Pomaszerowałem między tyrolskimi domkami i zniknąłem w lesie.

Początek trasy jest męczący. Tak często bywa w Alpach Algawskich, ale południowe zbocza Tannheimer Berge należą do szczególnie wymagających pod tym kątem - są szlaki trochę łatwiejsze - i do takich notabene należy szlak, którym szedłem rano - ale są też takie, które kondycyjnie dają bardzo mocno w kość.

I gdyby fakt ten Was zaskoczył, to na szczęście z pomocą przychodzą niezliczone alpejskie przybytki. Tak jest i w tym wypadku, po pokonaniu pierwszych 200 metrów różnicy wysokości szlak mija Adlerhorst (dosł. Orle Gniazdo - ale oczywiście nie to od niedoszłego malarza), pierwszy tego dnia punkt gastronomiczny na trasie.

🚩Adlerhorst (1350 m n.p.m.) - 10:00

Powyżej chaty wpierw dwukrotnie odbiłem na rozstajach, a następnie kontynuowałem wspinaczkę przez las, korzystając ze skrótów (obok wiedzie bita droga). Warunki sprzyjały rozważaniom, więc pozwólcie, że podzielę się z Wami paroma refleksjami na temat Tannheimer Tal i Tannheimer Berge...

Każda z podgrup, na które dzielą się Alpy Algawskie ma w sobie coś wyjątkowego, co na końcu składa się również na wyjątkowy urok całych Alp Algawskich. W przypadku Tannheimer Berge cechą, która decyduje o jej wyjątkowości jest wyraźna odrębność od reszty tego pięknego pasma górskiego. Przy czym - nie chodzi o wyłącznie o krajobraz - Tannheimer Berge to takie "państwo w państwie". Obszar, który posiada za sprawą Tannheimer Tal własną markę i swoje własne silne ośrodki turystyczne.

Skąd jednak ta przestrzeń na budowanie odrębności? Już gdy popatrzymy na mapę to zapewne zauważymy, że Tannheimer Berge stanowią jednocześnie najbardziej wysunięty na północ i wschód fragment Alp Algawskich. Köllenspitze - najwyższy szczyt Tannheimer Berge - od Widdersteina (najwyższego szczytu Walsertaler Berge) dzieli niespełna 45 km w linii prostej, od Diedamskopfu, najbardziej wysuniętego szczytu na zachód w Alpach Algawskich - prawie 50. Dystans jednak to nie wszystko - kluczową dla wspomnianej odrębności jest sama Tannheimer Tal - o ile wszystkie pozostałe podgrupy są ze sobą połączone w jakiś sposób grzbietem, poprzez mniej lub bardziej głębokie przełęcze, to Tannheimer Berge od reszty Alp Algawskich oddziela głęboka Tannheimer Tal i płynąca jej dnem rzeka Vils. Dzieli ona Tannheimer Berge zarówno od leżącej na południe Vilsalpsee Berge (najwyższy szczyt to przypomnę Leilachspitze - 2274 m n.p.m.) jak i od Prealp Algawskich Wschodnich (Grünten - 1738 m n.p.m.).

Oczywiście, sama sytuacja, w której jedna z części pasma górskiego jest oddzielona wyraźnie od drugiej, np. ciekiem, nie jest wielką rzadkością. Z bliższych nam przykładów mamy z nią do czynienia chociażby w Beskidzie Sądeckim, w którym podobnych podziałów dokonuje Poprad, czy w Małej Fatrze, w której Wag dzieli część krywańską od luczańskiej. Coś z tą odrębnością jednak musiało być na rzeczy, bowiem do XX wieku Tannheimer Berge były uznawane za oddzielne pasmo górskie. Określano je wtedy jednak mianem Vilser Alpen.

Wspominałem wcześniej, że szlak, którym szedłem był jednym z łatwiejszych szlaków dojściowych do grani Tannheimer Berge, bo rzeczywiście, powyżej Gessewangalpe trudno było mieć jakiekolwiek zastrzeżenia. Szedłem długim ramieniem opadającym spod szczytu Haller Schrofen (1934 m n.p.m.), które miejscami przyjmowało wręcz beskidzki charakter.

Dotarcie do grani stałoby się jeszcze prostsze, jeśli zamiast przełęczy Hallergernjoch, moim celem byłoby schronisko Sonnenalm (1818 m n.p.m.) leżące na hali o tej samej nazwie. Wariantem zaś najprostszym - po prostu wjechanie tam gondolką z wsi Grän w Tannheimer Tal - wtedy żal było mi pieniędzy na tego typu rozwiązanie, ale dziś, mając też doświadczenia ze szlaku w pamięci, z pewnością bym je rozważył, gdyby podejmował się powtórnej wycieczki.

Po minięciu wspomnianych rozstajów ścieżka na Hallergernjoch podprowadziła mnie bliżej skał, po czym odbiła wyraźnie na południe, wyprowadzają pokrótce na malowniczy szczycik, z nową, szeroką panoramą na Vilsalpsee Berge, która skutecznie spowolniła moje dalsze ruchy. Ładnie się zrobiło, nieprawdaż?

Chwilę później przyjemny trawers się skończył a ścieżka zawinęła ostro pod górę, jakby chciała na koniec pozostawić w pamięci wędrowcy trwały ślad po sobie. Tak znalazłem się na grani głównej Tannheimer Berge, a dokładniej na przełęczy Hallergernjoch.

🚩Hallergernjoch (1851 m n.p.m.) - 11:20

Przełęcz wydawała się bardzo niepozorna, ale pełniła istotne znaczenie turystyczne i topograficzne. Z jednej strony prócz szlaku grzbietowego zbiegały się tu dwa szlaki doprowadzające z północy i południa, co gwarantowało spory ruch, z drugiej, choć może należałoby od tego zacząć, stanowiła ważną granicę w Tannheimer Berge.

Nie będę już Was raczyć rozwlekłymi topograficznymi opisami, więc dopowiem tylko, zamykając wcześniejsze rozważania, że zasadnicza część Tannheimer Berge przybierający charakter grzbietu ciągnącego się z północnego-zachodu na południowy-wschód, składa się z dwóch części.

Część zachodnia określa się mianem Vilser Gruppe (nie mylić ze starą nazwą Vilser Alpen), a jej najwyższym szczytem jest Grosse Schlicke (2059 m n.p.m.). Część ta jest nie tylko niższa, ale także nie posiada wyraźnego lidera bądź liderów, większość szczytów osiąga tam podobne wysokości po 1800-2000 m n.p.m. Tutejsze szczyty przybierają także znacznie bardziej łagodny charakter (choć oczywiście zdarzają się skaliste szczyty, takie jak Aggenstein), jak również bardziej zawiła topograficznie za sprawą kilku długich bocznych grani.

Część wschodnia, zwana Tannheimer Gruppe, jest wyraźnie wyższa i bardzo zwarta. Szczyty przybierają kształty wyrazistych turni oddzielonych od siebie głębokimi przełęczami. Oprócz najwyższego Köllenspitze (2238 m n.p.m.), dominujący nad okolicą charakter przyjmuje także Gimpel (2173 m n.p.m.), Gehrenspitze (2162 m n.p.m.) i Rote Flüh (2108 m n.p.m.).

I gdzie w tym wszystkim jest Hallergernjoch? Otóż właśnie rozdziela te dwie części:)

Okolice szczytu przypominają odrobinkę Wielkiego Chocza - mamy tu wyraźną asymetrię zboczy, która w kopule szczytowej przekłada się na rozległe trawiaste wypłaszczenie podcięte z jednej strony wyraźną przepaścią. Z kolei ponad owym trawiastym wypłaszczeniem, znajduje się właściwy, ciasny wierzchołek, na którym przebywanie większej grupie osób utrudnia miejscowy krzyż. Schartschrofen - mimo nie wpadającej w ucho nazwy, jest jednak wart zapamiętania, bo panorama z wierzchołka jest imponująca.

🚩Schartschrofen (1968 m n.p.m.) - 11:30

Haldensee z góry na tle Alp Algawskich

Przy okazji jeszcze wyjaśnienie groźnie brzmiącej nazwy Schartschrofen - przekładając na tatrzańskie nazewnictwo byłoby to coś w rodzaju "Turni nad Przełączką", choć jest to pewne uogólnienie, które mam nadzieję że germaniści mi wybaczą. O ile schart rzeczywiście jest wąską przełęczą, zatem przełączką, szczeliną, szczerbiną, to schrofen ma w języku niemieckim bardzo konkretne znaczenie - odnosi się do specyficznego rodzaju alpejskich zboczy, nader stromych, ale z reguły trawiasto-skalistych.

W sąsiedztwie Schartschrofen teren określany zjawiskiem schrofen można odnaleźć np. na wschodnich zboczach. Jest on moim zdaniem tu jednak tylko dodatkiem - takim typowym, koronnym przykładem gdzie dominuje jest np. masyw Schnecka. Albo Walsertaler Berge.

Luźne tłumaczenie "Turnia nad Przełączką" wynika z tego, że odmiennie niż po stronie zachodniej, mamy tu do czynienia z bardzo stromym, w górnej części skalistym, zboczem. To właśnie tędy poprowadzono pierwszy fragment via ferraty Friedberger Klettersteig, która generalnie uchodzi za stosunkowo łatwą (C), ale zdecydowanie do przejścia w najbardziej newralgicznym odcinku w uprzęży i lonżą. Takowej nie miałem, dlatego aby przejść dalej, musiałem obejść wschodnie zbocze szczytu.

W tym celu, po zabawieniu na szczycie około 30 minut (z chęcią posiedziałbym tam jeszcze dłużej, gdybym nie musiał oglądać się na zegarek), sprawnie zawinąłem się na Hallergernjoch. Tam odbiłem na północny-wschód, zanurzając się na chwilę w objęciach doliny Reintal, która gromadzi wokół siebie wszystkie najważniejsze szczyty Tannheimer Berge.

🚩Hallergernjoch (1851 m n.p.m.) - 12:10

Mimo bliskości tak wielu ważnych szczytów, dolina nie cieszy się wyraźnie większą popularnością. Z jednej strony bierze się to z tego, że wszystkie trzy najwyższe szczyty Tannheimer Berge wznoszące się bezpośrednio nad doliną opadają tu pionowymi, niedostępnymi ścianami, a pojedyncze szlaki doprowadzające w ich rejon i tak wymagają przejścia na sąsiednią stronę grani, a zatem wcale nie skracają drogi. Drugi powód to dostępność samej doliny - jest to dolina zawieszona, która do doliny Lechu opada 250-metrowym progiem znajdującym się na dodatek w mało turystycznym zakątku gór, między miejscowościami Pflach i Musau.

W dolinie znajdują się jednak aż trzy obiekty gastronomiczne, w tym dwa schroniska górskie (Otto-Mayr-Hütte i Füssener Hütte), zlokalizowane około 350 metrów poniżej Hallergernjoch. Najprościej do nich dotrzeć korzystając z kolejki gondolowej, o której Wam wspominałem - na Sonnenalm, skąd przez przełęcz Reintaler Jöchle można tam dotrzeć w godzinę, półtorej drogi (w zależności od tempa marszu). To o połowę krócej niż z parkingu, skąd maszerować trzeba ok. 2,5 godziny.

Ja w trakcie zejścia o schronisku jednak nie myślałem, myśli moje początkowo przykuwał widoczny na wprost mnie, masyw Schlicke. To kolejny łatwy cel wędrówki z Sonnenalm, oferujący ponoć bardzo interesującą panoramę. Wiem, że może piszę to tutaj dość często, więc ujmę to jeszcze inaczej - gdybym chadzał wyłącznie kierowany chęcią podziwiania panoram, to z pewnością po odbyciu opisywanej wycieczki kolejną w Tannheimer Berge odbyłbym właśnie tam.

A właśnie, wracając do szlaku, którym szedłem. Aby obejść Schartschrofen trzeba zejść na wysokość mniej więcej 1700 m n.p.m. Następnie, w górnych partiach Reintal między rumowiskami przeskakujemy na rozstajach ze ścieżki prowadzącej dalej do Füssener Hütte na inny szlak, który natychmiastowo doprowadza na nowo w sąsiedztwo skalnych ścian, od których jeszcze kilkanaście minut temu stopniowo się oddalaliśmy. Krajobraz drastycznie się zmienia, z krainy alpejskich pastwisk, motylków i kwietnych łąk, stanąłem oko w oko z Gimplem.

Szerokie dno doliny wkrótce zaczęło się także zwężać, a z nim moje pole widzenia. Nad sobą zobaczyłem południową grań Schartschrofen, stanowiącą omijaną przeze mnie część via ferraty, ponieważ też w międzyczasie wszelkie podmuchy wiatru oraz dźwięki owadów zanikły, zaczęły do mnie docierać rozmowy i pokrzykiwania wspinaczy.

Teren, którym się poruszałem nie był może najprzyjemniejszy, ale jego zaletą było to, że nie dzieliłem go z nikim innym. Mogłem się mozolić ile wlezie, a na dodatek, przypadkowo puszczone przeze mnie kamyczki nie miały komu zagrozić. Na przełęczy na którą zmierzałem, Gelbe Scharte, zameldowałem się zatem bezpiecznie i szybko (35 minut), chociaż zejście z grani i powtórne wejście czułem w nogach i płucach.

🚩Gelbe Scharte (1840 m n.p.m.) - 12:45

Zmęczenie szybko jednak zostało przykryte ekscytacją, widoki z Gelbe Scharte podnosiły bowiem adrenalinę. Chociaż Friedberger Klettersteig na odcinku na wschód od przełęczy jest wyceniana najwyżej na B, to frajda z przechadzki zapowiadała się bardzo duża.

Z Gelbe Scharte perć prowadziła po południowej stronie grani, obchodząc na początek turnię Gilmenkopf (1940 m n.p.m.). Miejscami jest tam trochę stromo, ale teren po którym ją poprowadzono jest usiany trawkami; mało tam rumoszu skalnego idzie się zatem bardzo przyjemnie.

Trawers Gilmenkopfu kończy się wkrótce powrotem na grań, która początkowo jest szeroka i łagodna, tutaj nadal trudno mówić o większych trudnościach. Miejscami pojawiają się znów fenomenalne widoki na Haldensee i wznoszące się po drugiej stronie Vilsalpsee Berge.

Warto też stanąć i spojrzeć za siebie, na połączone via ferratą szczyty Gilmenkopf i Schartschrofen bądź na dolinę Reintal i masyw Schlicke.

Po przejściu przez krótki łagodny odcinek, dalej czekało podejście, jednak początkowo w quasi-trawiastym terenie. Z czasem stromość ustąpiła a w jej miejsce pojawiła się skalna zabezpieczona grzęda, nadal jednak dosyć szeroka (na pewno szersza niż ta pod Biberkopfem - odsyłam kto nie czytał LINK), choć przewiewna - z pewnością nie dla osób z lękiem przestrzeni.

Wyżej czekało mnie znów lekkie podejście, choć ponownie, bardzo wygodne, bez osypywania się rumoszu skalnego na każdym kroku. Tak to można chodzić!

Kulminacyjnym momentem na który czekałem, była jednak czekająca dalej gardziel. Aby się z niej wydostać, trzeba skorzystać z zamontowanych tutaj klamer i liny. Sam czułem się tutaj pewnie, niemniej rozmieszczenie klamer wymaga użycia siły i podciągnięcia się w kluczowych momentach.

Po jej pokonaniu osiągnąłem kolejną trawiastą połać, urywająca się dosłownie kilka metrów dalej pionowymi zboczami. W takim terenie podchodziłem już na sam wierzchołek Rote Flüh, po drodze pokonując jeszcze coś na kształt niewielkiej rynny. Całość - super sprawa. Byłem bardzo zadowolony.

🚩Rote Flüh (2108 m n.p.m.) - 13:45

Ale zaraz, zaraz, przecież to nie koniec atrakcji! Jednym wielkim wow, jest z pewnością i sama panorama roztaczająca się ze szczytu, lepsza niż piszą w przewodnikach. Po wcześniejszej panoramie z Schartschrofen, którą zachwalałem w relacji, wydawać by się mogło, że nie będzie to proste, ale to właśnie panorama z Rote Flüh, jest mocnym kandydatem na plebiscyt najlepszej panoramy w Tannheimer Berge!

Na czym polegają atuty? Pierwsze dwa są podobne jak w przypadku Schartschrofen. To efektowny widok na wyższe szczyty leżące w bliskiej odległości, w tym wypadku znany już Wam Gimpel i wznoszący się nieco dalej Köllenspitze. Widok wyrazisty i zapadający w pamięć, którego w mojej opinii, w przypadku kandydatów na najlepsze panoramy nie może zabraknąć. Drugie podobieństwo to widok z lotu ptaka na rozciągającą się pod nami Tannheimer Tal. Rote Flüh jest położony minimalnie bardziej na południe, a to oznacza że znajduje się bardziej w osi doliny, zatem jej dno zobaczymy niemal na przestrzał. A teraz różnice. Najważniejszą jest dodatkowych prawie 200 metrów różnicy wysokości i panoramy po horyzont we wszystkich najważniejszych kierunkach, które sprawiają że oprócz podziwiania szczytów Tannheimer Berge, czy sąsiednich podgrup Alp Algawskich, bez trudu dostrzeżemy Alpy Ammergawskie, Wetterstein z masywem Zugspitze, Mieminger Kette z masywem Hochplattig czy całą litanię szczytów Alp Lechtalskich, często pokazywanych zresztą na blogu w relacjach z Alp Algawskich. Nagromadzenie tych szczytów zawsze przyprawia mnie o zawroty głowy, dlatego uwielbiam raz na jakiś czas wybrać jako cel wędrówki taki szczyt, który oprócz znajomych mi krajobrazów pozwala zachwycić się bezkresem wierzchołków Północnych Alp Wapiennych.

Z Rote Flüh na południe i południowy-zachód

Po tym jak sobie w tym zacnym anturażu chwilę odsapnąłem, spojrzałem na mapę i zegarek. Pierwotnie zakładałem, że przy pomyślnych wiatrach wdrapię się jeszcze na Gimpel, jednak czułem na tyle spore zmęczenie, że na sprawne wejście i zejście nie miałem co liczyć. Na dodatek, na kolejny dzień miałem nie mniej ambitne plany, które potencjalnie mogłoby mi pokrzyżować nakładające się zmęczenie. Zatem, mając w pamięci dość męczącą podróż, postanowiłem Gimpel odpuścić i kierować się do Tannheimer Hütte.

Mały żleb tuż po północno-wschodniej stronie wierzchołka

Zejście przez Judenscharte do Gimpelkar

Dna kotła szlak w żadnym momencie jednak nie dotyka, od pewnego momentu poruszając się wzdłuż jednej poziomicy i przecinając opadające spod ścian Gimpela piargi. Nieco później, już pośród hal, ponownie przyszło mi schodzić, a metą tego etapu okazała się być morena czołowa zamykająca Gimpelkar. 

Warto pamiętać jeszcze, że dysponując długim dniem i pewną pogodą, wcale nie trzeba schodzić do Nesselwängle na autobus do Reutte. Do miasteczka można wrócić kolejką linową, która dociera pod Hahnekamm - da się tam dotrzeć na kilka różnych sposobów, przez Nesselwängle Scharte bądź np. Tannheimer Hütte. Wreszcie, można sobie taki spacer rozbić też na dwa dni, śpiąc w Tannheimer Hütte bądź Gimpelhaus.  

Pierwotnie planowałem odpoczynek w Tannheimer Hütte (można je ominąć idąc z Gimpelkar do Gimpelhaus), jednak schronisko okazało się wtedy czekać na przebudowę. Obecnie przebudowa została już zakończona i w najbliższym sezonie letnim będzie nadal przyjmować gości.

Ja natomiast rad byłem, że kawałek dalej było drugie schronisko, które mogło mnie przyjąć z otwartymi ramionami 😍

🚩Gimpelhaus (1659 m n.p.m.) - 15:00

Najedzony, żołądkiem wypełnionym bąbelkami, które trochę odwróciły moją uwagę od złych myśli związanych z koniecznością gwałtownego zejścia ponad 600 metrów niżej, ospale ruszyłem przed siebie.

W Nesselwängle czas pozostały do odjazdu autobusu wykorzystałem jeszcze na zrobienie krótkiego spaceru po wsi - bardzo urokliwej, zresztą popatrzcie sami...

🚩Nesselwängle (1138 m n.p.m.) - 17:00

Do Reutte wracałem zadowolony, na pewno w dużo lepszym humorze niż rano z niego wyjeżdżałem. Żałowałem odrobinkę tego skracania trasy, ale widoki z Rote Flüh zaspokoiły moje potrzeby estetyczne, wręcz bym powiedział: zaskoczyły mnie, czego się nie spodziewałem. Na koniec muszę przyznać, że choć był to mój pierwszy kontakt z Tannheimer Berge, w trakcie którego kurczę naprawdę tylko ich liznąłem, to przez tak krótki czas czułem ich nieco odmienną atmosferę. Oczywiście, wróciłbym tutaj żeby pojawić się na przynajmniej paru szczytach, które mnie z różnych powodów interesują. Jednak bez bicia przyznaję, że póki co z Tannheimer Berge nie połączyła mnie głęboka więź emocjonalna.

Z czego ona moim zdaniem wynika? Poniekąd z popularności wśród turystów, która nie może pozostać niezauważona z uwagi na ograniczone rozmiary Tannheimer Berge. Jako kolejny etap poznawania Alp Algawskich, przyjazd tu był bardzo ciekawy, ale powiem Wam, że gdybym pierwszy raz w Alpy Algawskie przyjechał właśnie tu, to nie wiem czy tak chętnie postawiłbym na nie ponownie przy wyborze wakacyjnego kierunku. Za dużo ludzi (chociaż oczywiście, żebyście nie myśleli, od standardów wakacyjnych Karkonoszy czy Tatr Tannheimer Berge nadal dzielą lata świetlne) i zbyt blisko ludzi - to znaczy zbyt dużych miast, przez które czuć, że Tannheimer Berge stają się taką odskocznią dla mieszkańców, przez co przygoda zaczyna się nieco mieszać z codziennością. Troszkę jak Klimczok, Szyndzielnia, Czantoria. Nie zrozumcie mnie źle, to oczywiście bardzo fajnie, że ludzie mają blisko w góry, samemu mi tego obecnie bardzo brakuje, ale emocje towarzyszące trzydziestemu wejściu na ten sam szczyt są inne od emocji towarzyszących pierwszemu takiemu wejściu. A kiedy wokół Ciebie przeważają ludzie, dla których wybrana okolica jest nieodkrytą ziemią, to Twój własny odbiór też pozostaje zupełnie inny... 

Komu poleciłbym się zainteresować Tannheimer Berge? Przede wszystkim osobom, które pragną zabawić w jednym miejscu trochę czasu i robić sobie jednodniowe wycieczki. Pod tym kątem zwłaszcza Tannheimer Tal jest idealna. Niewielkie miejscowości, bogata baza noclegowa, pensjonaty, hotele, kempingi. Jezioro, w którym można popływać, szlaki rowerowe i piesze, kolejki linowe ułatwiające życie, gęsto usiane schroniska i inne obiekty gastronomiczne. Blisko do wielkich atrakcji, takich jak Neuschwänstein czy Hohenschwangau. Jeśli taki obraz do Ciebie przemawia, to wyjazd do Tannheimer Tal warto rozważyć.

Tymczasem dzięki za obecność na blogu i do następnego, hej!